Wat moet u weten?

Bevallen, weeën en pijn

Tussen de 37 en 42 weken komt de bevalling vaak op gang. In deze periode mogen wij dan ook de bevalling begeleiden. Indien je voor de 37 weken bevalt, beval je prematuur (te vroeg), waardoor je dan in het ziekenhuis moet bevallen onder leiding van de gynaecoloog. In Nederland wordt er niet verder gegaan dan 42 weken zwangerschap. Indien de bevalling dus niet vanzelf begint voor de 42 weken, zou de bevalling in het ziekenhuis opgewekt moeten worden, wat inleiden wordt genoemd. Slechts 5% bevalt op de uitgerekende datum, dus houdt je hier vooral niet te veel aan vast.

De bevalling kan zich op verschillende manieren aandienen:

10% van de bevallingen begint met het breken van de vliezen. Dit kan een overduidelijk ‘’plopje’’ zijn waarna je veel vocht verliest. Maar het kan ook vochtverlies zijn wat je druppelsgewijs verliest. Indien je twijfelt of je vliezen gebroken zijn, probeer dan in ieder geval wat van het vocht op te vangen. Indien het kleine hoeveelheden zijn, is dit vaak makkelijk te doen door een boterhamzakje even bovenop je inlegkruisje te leggen. Zodoende worden er echt zichtbare druppeltjes opgevangen. Wanneer je belt omdat je niet weet of de vliezen gebroken zijn, komen wij langs en zijn er onderzoeken die we kunnen doen om te bevestigen of het vruchtwater is. Vruchtwater heeft een kenmerkende zoete geur. Daarnaast is vruchtwater normaal gezien helder, soms wat roze of met wat vlokjes erin.  Het vruchtwater kan ook groen of bruin zijn, wat inhoudt dat de baby in het vruchtwater heeft gepoept  (meconium houdend vruchtwater). Dit kan betekenen dat de baby stress heeft, waardoor wij je dan ook zouden moeten doorverwijzen naar de gynaecoloog in het ziekenhuis. Hier wordt de baby dan met een hartfilmpje goed in de gaten gehouden tijdens de bevalling.

Indien je vliezen breken, kan het zijn dat de weeën ook binnen korte tijd beginnen, maar dit kan ook uitblijven. Indien je binnen 24 uur nog geen regelmatige weeën hebt, moeten we je ook doorverwijzen naar de gynaecoloog. De vliezen zijn namelijk een bescherming en wanneer deze gebroken zijn, is er kans op een infectie. Als je vliezen zijn gebroken en je geen regelmatige weeën hebt, mag je dan ook niet meer in bad, geen tampons meer gebruiken en geen gemeenschap meer hebben. Je zult van ons instructies krijgen om je temperatuur in te gaten te houden. Verder geven wij aan wanneer je ons moet bellen.

De andere 90% (en dus het grootse gedeelte) van de bevallingen begint met weeën. Een wee is een pijnlijke, steeds terugkerende samentrekking van de baarmoeder. Hierbij wordt je buik hard, en kun je de pijn voelen in je buik, rug en bovenbenen. Je zult merken dat de weeën in eerste instantie erg onregelmatig beginnen. Zo kan er 30 minuten tussen zitten, maar ook een enkele keer maar 5 minuten. Dit zijn de voorweeën. De voorweeën kunnen ook al in een paar weken voor de bevalling al beginnen. Voorweeën zijn nog goed op te vangen, een bad of douche doet vaak wonderen. Dit zijn vaak de weeën die nog niet zo zeer voor ontsluiting zorgen, maar het ‘voorwerk’ doen. Normaal gezien staat de baarmoedermond namelijk naar achter, is deze lang, stug en dicht. Echter moet deze naast het opengaan (ontsluiten), ook verkorten, weker worden en naar voren komen. Dit noemen we ook wel rijper worden. Probeer in deze fase vooral nog afleiding te zoeken en je niet te veel bezig te houden met de weeën. Indien de bevalling zich door gaat zetten, merk je dit wel.

Uiteindelijk ga je namelijk merken dat de weeën steeds regelmatiger komen, maar ook dat ze steeds heftiger worden. Dit zijn vaak de weeën die voor ontsluiting zorgen. Ontsluitingsweeën treden met een zekere regelmaat op van 4-5 minuten en houden ongeveer een minuut aan. Deze weeën zullen uiteindelijk zorgen voor volledige ontsluiting, wat 10 cm ontsluiting is. Bij een eerste kind, gaat de ontsluiting gemiddeld 1 cm per uur vanaf het moment dat er goede regelmatige weeën zijn. Dit kan echter ook sneller of langzamer verlopen.

Uiteindelijk gaan de ontsluitingsweeën over in persweeën. Bij persweeën is er vaak grote aandrang om mee te persen op de wee. Het wordt vaak omschreven als het gevoel te moeten poepen. Vaak is er volledige ontsluiting, waardoor er gestart kan worden met persen. Bij een eerste kind is het heel normaal om een uur te moeten persen. Bij een tweede of volgend kind gaat dit vaak sneller.

Pijnstilling

Manieren om met de pijn om te gaan:

  • Continue ondersteuning
  • Van houding veranderen
  • Warmte: kruik/ bad/ douche
  • TENS . De TENS verlicht de bevallingspijn door lichte electronische prikkels. Deze vorm van pijnbestrijding is zowel thuis als in het ziekenhuis toepasbaar. TENS heeft geen schadelijke gevolgen voor moeder of kind, het gebruik heeft geen invloed op de hartslag, bloeddruk en ademhaling van moeder en kind.

Mocht dit niet genoeg zijn, dan zijn er altijd pijnstillingsvormen te verkrijgen in het ziekenhuis. In het MC Zuiderzee zijn er twee mogelijkheden tot pijnstilling, namelijk de ruggenprik en de remifentanyl. Wanneer je hiervoor kiest, dragen we je over aan de gynaecoloog/verloskundige van het ziekenhuis, omdat de baby dan extra in de gaten wordt gehouden. Daarnaast krijg je voordat de pijnstilling aangesloten wordt eerst altijd een hartfilmpje van de baby van minimaal 30 minuten. We willen zeker weten dat de baby zich goed genoeg voelt om de pijnstilling te verdragen.

Ruggenprik

Bij een ruggenprik wordt er door de anesthesist een dun slangetje (katheter) in de rug geplaatst, waardoor medicatie gegeven wordt. Via deze weg worden de zenuwen die pijnprikkels vervoeren uitgeschakeld. Zodoende doen de weeën minder pijn, of helemaal geen pijn meer. Echter kunnen er ook zenuwen worden stil gelegd die het onderlichaam aansturen, waardoor het kan zijn dat het gevoel in je benen minder wordt. Dit is dan ook de reden dat je niet meer naar het toilet kan, waardoor er een katheter geplaatst wordt voor de afloop van je urine. Ook kan je bloeddruk dalen van de ruggenprik, wat tegen gegaan wordt door vochttoediening via een infuus.

De voordelen van een ruggenprik

  • Meest efficiënte vorm van pijnstilling
  • Je wordt niet slaperig of suf van de ruggenprik en je maakt de bevalling dus bewust mee

De nadelen van een ruggenprik

  • Af en toe werkt de ruggenprik onvoldoende (5-10%). De ruggenprik wordt dan soms opnieuw gegeven.
  • Je kunt niet uit bed, aangezien het gevoel in je benen minder wordt
  • Je krijgt een blaascatheter, omdat je niet meer voelt wanneer je moet plassen
  • Sommige vrouwen krijgen jeuk van de ruggenprik. Dit heeft te maken met de samenstelling van de medicijnen.
  • Af en toe komt het voor dat vrouwen na een ruggenprik last hebben van hoofdpijn. Dat kan met medicijnen worden verholpen
  • Je kunt koorts krijgen van de ruggenprik. Omdat we niet met zekerheid kunnen zeggen of de koorts van de ruggenprik of van een infectie, moeten jij en je kindje minimaal 24 uur in het ziekenhuis blijven
  • Je hebt een wat grotere kans op een vacuüm of keizersnee

Remifentanyl

Remifentanyl is een morfineachtige stof die wordt toegediend via een infuus. Aan het infuus zit een pompje vast, waarmee je zelf kunt bepalen op welke momenten je een extra dosis pijnstilling nodig hebt. Het pompje is zo afgesteld dat je jezelf nooit te veel kunt geven. Remifentanyl haalt vooral de scherpe randjes van de weeën af. Daarnaast kun je je tussen de weeën beter ontspannen, omdat je van remifentanyl wat suffer wordt.

Voordelen van remifentanyl

  • Remifentanyl werkt snel, vaak al na een paar minuten.
  • Na de bevalling is remifentanyl vrij snel uit je bloed verdwenen.

Nadelen van remifentanyl

  • Remifentanyl kan van invloed zijn op je ademhaling en op de hoeveelheid zuurstof in je bloed. Daarom moeten jij en je baby bij gebruik van dit middel continu zorgvuldig in de gaten worden gehouden.
  • Remifentanyl verdooft de pijn minder goed dan een ruggenprik.
  • Je kunt niet meer rondlopen, doordat je suf wordt van de medicatie.

Hoe wilt u bevallen?

In Nederland heb je de keus om te bevallen in het ziekenhuis, ook als je geen medische indicatie hebt. We noemen dat een poliklinische bevalling. Het voordeel van een poliklinische bevalling is dat alles bij de hand is, indien er medische ingegrepen moet worden.

Je kunt bevallen in elke houding en op elke manier die je prettig vindt, zolang dit niet ten koste gaat van de conditie van jezelf of de baby. Wij hebben ook een baarkruk in de praktijk, die we voor de bevalling altijd mee kunnen nemen, geef vooraf aan of je dit graag zou willen.

Tijdens het spreekuur kan je altijd de mogelijkheden voor de bevalling bespreken. Leg je echter niet al te veel vast op een bepaalde houding. Want wat voor de bevalling erg prettig leek, kan tijdens de bevalling soms tegenvallen en omgekeerd. Bespreek van tevoren met degene(n) die bij je bevalling aanwezig zullen zijn wat je plannen zijn, omdat je soms tijdens de bevalling een extra stimulans nodig hebt om te doen wat je van plan was.

Geboorteplan

Het is ook altijd mogelijk om een geboorteplan te schrijven. Een geboorteplan is een document waarin je je wensen voor de bevalling in vast kan leggen. Je verwachtingen, behoeften en angsten kun je hierin kwijt. Dit geschreven geboorteplan zal tijdens het spreekuur met ons besproken worden, zodat wij nadere uitleg kunnen geven, maar ook eventuele verwachtingen kunnen bijstellen. Een geboorteplan kan als voordeel hebben dat het meer rust en een gevoel van controle kan geven, doordat je van te voren al nadenkt over wat er bij de bevalling kan gebeuren. Onderwerpen die aan bod komen in een geboorteplan zijn de begeleiding, plaats van de bevalling, houdingen, pijn(stilling) en ingrepen.
Vindt je het lastig om een geboorteplan te schrijven, op deze website staat veel informatie en kun je een aantal voorbeelden vinden.

 

 

 

Poliklinische bevalling

Een poliklinische bevalling is een bevalling in het ziekenhuis onder begeleiding van de verloskundige.

Wanneer belt u de verloskundige

Op de vervolg pagina leggen we per situatie uit wanneer u de verloskundige wel moet bellen en wanneer u niet hoeft te bellen.